Đào tạo nhân lực du lịch theo vị trí việc làm

Một thông tin đặt phòng được xác nhận chính xác, một yêu cầu đổi lịch được xử lý kịp thời hay câu chuyện di sản được kể hấp dẫn đều góp phần tạo nên ấn tượng về điểm đến. Đằng sau những việc tưởng nhỏ ấy là năng lực của người làm du lịch và cách doanh nghiệp tổ chức công việc.

Nhìn từ ngành Du lịch, những thảo luận về nhân lực chất lượng cao tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III) gợi mở một vấn đề thiết thực: đào tạo cần bắt đầu từ những nhiệm vụ mà người lao động phải giải quyết mỗi ngày.

Chất lượng điểm đến bắt đầu từ người phục vụ

Diễn ra ngày 8/10/2026 tại Hà Nội, CEF III mang chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”. Chương trình do UBND TP. Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) làm đầu mối tổ chức, phối hợp với 18 đơn vị đồng chủ trì.

Tại diễn đàn, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, Trưởng Ban tổ chức, nhấn mạnh chất lượng nhân lực cần được thể hiện qua năng lực thực thi, năng suất và hiệu quả kinh doanh. Đầu tư vào con người vì thế phải gắn với khả năng vận hành công nghệ, sử dụng vốn và phát triển thị trường.

Vận dụng cách tiếp cận này vào du lịch, tiêu chí đánh giá đào tạo có thể trở nên cụ thể hơn. Nhân viên lễ tân cần xử lý được tình huống phát sinh; người điều hành tour phải phối hợp các nhà cung cấp; hướng dẫn viên cần hiểu điểm đến và giao tiếp phù hợp với từng nhóm khách. Mỗi vị trí có yêu cầu riêng, cùng hướng tới một hành trình thông suốt.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng lợi thế của Hà Nội về tri thức, nhân tài và thị trường cần được tổ chức, kết nối hiệu quả để chuyển hóa thành tăng trưởng. Với du lịch, đây là gợi mở cho việc đưa kiến thức văn hóa, kỹ năng phục vụ và năng lực quản trị vào quá trình phát triển sản phẩm.

Một chương trình tham quan làng nghề, chẳng hạn, cần sự phối hợp giữa người thiết kế lịch trình, hướng dẫn viên, nghệ nhân và cơ sở dịch vụ. Nếu thông tin không thống nhất hoặc thời gian đón khách thiếu hợp lý, sức hấp dẫn của tài nguyên sẽ khó được chuyển tải trọn vẹn. Đào tạo vì vậy cần tính đến cả sự phối hợp giữa các vị trí.

Kỹ năng số cần đi cùng nghiệp vụ du lịch

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức quản trị, mô hình kinh doanh và trải nghiệm du khách. Định hướng phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh đặt ra yêu cầu kết nối dữ liệu, nền tảng, dịch vụ và các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Từ định hướng đó, đào tạo nhân lực du lịch theo vị trí việc làm cần xác định rõ người học sẽ sử dụng công nghệ vào công việc nào. Với nhân viên đặt phòng, đó có thể là cập nhật tình trạng phòng và đối chiếu thông tin giữa các kênh bán. Với bộ phận điều hành, trọng tâm có thể là quản lý lịch trình, chi phí và thay đổi của đoàn khách.

Đối với hướng dẫn viên, công cụ số có thể hỗ trợ chuẩn bị nội dung, tra cứu và điều chỉnh cách giới thiệu điểm đến. Tuy nhiên, thông tin về lịch sử, di sản hay phong tục vẫn cần được kiểm chứng. Khả năng sử dụng công nghệ phải đi cùng kiến thức nghề và trách nhiệm với nội dung cung cấp cho du khách.

Ở cấp quản lý, nội dung đào tạo có thể tập trung vào đọc dữ liệu đặt dịch vụ, phân tích phản hồi và kiểm soát hiệu quả từng sản phẩm. Khi người quản lý hiểu thông tin đang có, quyết định bố trí nhân sự hoặc điều chỉnh chương trình sẽ có thêm cơ sở. Đây cũng là cách gắn chi phí đào tạo với nhu cầu vận hành.

Hướng tiếp cận này phù hợp với Kế hoạch số 155/KH-UBND ngày 16/4/2026 của Hà Nội về hỗ trợ phát triển thị trường lao động Thủ đô giai đoạn 2026–2030. Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử thành phố, kế hoạch định hướng chuyển đào tạo theo khả năng sẵn có sang đặt hàng của doanh nghiệp, chú trọng kỹ năng số, ngoại ngữ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Đưa doanh nghiệp vào quá trình đào tạo

Tại CEF III, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR), đề xuất phát triển nhân lực theo yêu cầu từng vị trí và toàn bộ chuỗi giá trị. Theo đó, doanh nghiệp cần tham gia xây dựng chương trình, tổ chức thực tập và đào tạo tại chỗ. AVR cũng đề xuất mô hình “Liên minh nhân lực chuỗi giá trị Hà Nội” để kết nối các bên.

Với lĩnh vực du lịch, gợi mở này có thể được cụ thể hóa bằng sự hợp tác giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp lữ hành, khách sạn và đơn vị quản lý điểm đến. Doanh nghiệp cung cấp tình huống thực tế, yêu cầu kỹ năng và môi trường thực hành; nhà trường tổ chức kiến thức nền, phương pháp học và đánh giá năng lực.

Doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu bằng một vị trí còn yếu hoặc một khâu thường phát sinh phản hồi của khách. Chẳng hạn, cơ sở lưu trú muốn cải thiện quy trình nhận phòng cần xác định rõ nguyên nhân chậm trễ, nội dung phải hướng dẫn lại và trách nhiệm phối hợp giữa lễ tân với bộ phận buồng.

Hiệu quả sau đào tạo có thể được theo dõi qua thời gian xử lý yêu cầu, mức độ chính xác của thông tin, số tình huống phải giải quyết lại và phản hồi của du khách. Các chỉ tiêu cần phù hợp với quy mô doanh nghiệp, đồng thời giúp người lao động nhìn thấy tiến bộ và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Từ những trao đổi tại CEF III, đào tạo nhân lực du lịch theo vị trí việc làm có thể trở thành một hướng hợp tác thiết thực tại Hà Nội. Khi chương trình học gắn với công việc và kết quả được kiểm chứng trong phục vụ, doanh nghiệp sẽ có cơ sở điều chỉnh đầu tư vào con người. Du khách cũng là người trực tiếp cảm nhận sự thay đổi ấy qua từng dịch vụ trong hành trình.