FTA Việt Nam - EFTA mở cơ hội mới cho hải sản Na Uy trên bàn ăn Việt

FTA Việt Nam - EFTA mở cơ hội mới cho hải sản Na Uy trên bàn ăn Việt

Ngày 02/7/2026, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA) đã ra tuyên bố chung về việc kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EFTA. Theo Bộ Công Thương, EFTA gồm bốn nước Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein; hai bên đã trải qua 21 phiên đàm phán chính thức, trong đó phiên gần nhất diễn ra tại Iceland từ ngày 17 đến 22/6/2026.

Dưới góc nhìn thị trường tiêu dùng và du lịch ẩm thực, dấu mốc này được xem là tín hiệu đáng chú ý. Khi hiệp định có hiệu lực, cá hồi Na Uy sẽ được miễn thuế nhập khẩu ngay khi vào Việt Nam, trong khi thuế đối với cá saba Na Uy sẽ được xóa bỏ dần trong giai đoạn chuyển tiếp 3 năm, theo thông tin từ Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC). Điều này có thể tạo ra mặt bằng cạnh tranh công bằng hơn cho hải sản Na Uy, nhất là trong bối cảnh người tiêu dùng Việt ngày càng quan tâm đến thực phẩm chất lượng cao, tốt cho sức khỏe và có nguồn gốc rõ ràng.

Hiện nay, cá hồi Na Uy đang chịu mức thuế nhập khẩu 10% đối với cá hồi nguyên con và 15% đối với cá hồi phi lê. Trong khi đó, một số nguồn cung cạnh tranh khác đã được hưởng ưu đãi thuế quan. Vì vậy, việc gỡ bỏ hàng rào thuế nhập khẩu được kỳ vọng giúp cá hồi Na Uy dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng Việt Nam, đồng thời mở thêm lựa chọn cho hệ thống nhà hàng, khách sạn, siêu thị và các đơn vị phân phối thực phẩm cao cấp.

Bà Åshild Nakken, Giám đốc Hội đồng Hải sản Na Uy khu vực Đông Nam Á, nhận định: “Đây là một cột mốc quan trọng đối với ngành hải sản Na Uy và các đối tác Việt Nam của chúng tôi. Việc được miễn thuế sẽ giúp cá hồi Na Uy trở nên cạnh tranh và dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng Việt Nam. Khi nhu cầu đối với thực phẩm lành mạnh, chất lượng cao tiếp tục tăng, chúng tôi nhìn thấy nhiều cơ hội để cùng ngành hải sản Việt Nam tạo ra giá trị lâu dài”.

Không chỉ là câu chuyện thương mại, hải sản Na Uy còn gắn với sự dịch chuyển của văn hóa tiêu dùng tại Việt Nam. Tại các đô thị lớn, cá hồi đã vượt ra khỏi không gian nhà hàng Nhật Bản hay các bữa tiệc cao cấp để xuất hiện nhiều hơn trong bữa ăn gia đình, quầy thực phẩm tươi sống tại siêu thị, thực đơn khách sạn, buffet cuối tuần và các trải nghiệm ẩm thực kết hợp du lịch nghỉ dưỡng. Với nhóm khách trẻ, khách gia đình và khách quốc tế, yếu tố “ăn ngon – lành mạnh – có câu chuyện xuất xứ” ngày càng trở thành một phần của trải nghiệm điểm đến.

Việt Nam hiện giữ vai trò kép trong chuỗi giá trị hải sản toàn cầu: vừa là trung tâm chế biến chiến lược phục vụ nhiều thị trường tại châu Á và thế giới, vừa nổi lên như một thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng của hải sản Na Uy tại Đông Nam Á. Sức mua từ tầng lớp trung lưu, sự phát triển nhanh của hệ thống bán lẻ hiện đại, cùng xu hướng ưa chuộng thực phẩm cao cấp đang tạo nền tảng cho đà tăng trưởng mới.

Theo số liệu được NSC công bố, năm 2025, Na Uy xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ sang Việt Nam đạt 6,2 tỷ NOK; trong đó hải sản chiếm 58% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa. Con số này phù hợp với thông tin từ Chính phủ Na Uy, cho biết hải sản chiếm 58% xuất khẩu hàng hóa của Na Uy sang Việt Nam trong năm 2025.

Riêng ngành hải sản, Na Uy xuất khẩu sang Việt Nam 66.000 tấn, trị giá 3,2 tỷ NOK trong năm 2025. Cá hồi Na Uy đạt 21.300 tấn, trị giá 1 tỷ NOK; trong đó cá hồi tươi là nhóm có đà tăng trưởng nổi bật với sản lượng xuất khẩu tăng 40%, đạt khoảng 7.900 tấn. Ở quy mô toàn cầu, Hội đồng Hải sản Na Uy cho biết năm 2025, Na Uy xuất khẩu 2,8 triệu tấn hải sản, trị giá 181,5 tỷ NOK; Việt Nam nằm trong nhóm 10 thị trường tăng trưởng giá trị mạnh nhất của hải sản Na Uy, tăng thêm 537 triệu NOK, tương đương 20,2%.

Từ góc độ du lịch, nguồn cung hải sản chất lượng cao và ổn định có thể trở thành chất liệu quan trọng để các điểm đến, khách sạn và nhà hàng xây dựng sản phẩm ẩm thực có chiều sâu hơn. Những bữa tối pairing cá hồi với rượu vang, thực đơn wellness tại resort, buffet hải sản cao cấp, lớp học nấu ăn cho khách quốc tế hay các tuần lễ ẩm thực Bắc Âu đều có thể được phát triển thành trải nghiệm du lịch hấp dẫn.

Điều này đặc biệt phù hợp với xu hướng du lịch ẩm thực đang tăng tốc. Du khách không chỉ tìm kiếm món ăn ngon, mà còn quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn an toàn và câu chuyện văn hóa phía sau mỗi món ăn. Với lợi thế về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn nuôi trồng và hình ảnh đến từ vùng biển lạnh Bắc Âu, hải sản Na Uy có thêm cơ hội bước vào không gian trải nghiệm của du khách tại Việt Nam.

Ở chiều ngược lại, việc gia tăng khả năng tiếp cận hải sản Na Uy cũng có thể củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi chế biến và tái xuất khẩu hải sản toàn cầu. Nguồn nguyên liệu dồi dào hơn giúp doanh nghiệp trong nước chủ động kế hoạch sản xuất, phát triển sản phẩm chế biến sâu, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn về bảo quản lạnh, logistics, truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng.

Hiệp định Việt Nam - EFTA được Bộ Công Thương đánh giá là một hiệp định toàn diện và hiện đại, bao trùm nhiều lĩnh vực như thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, quy tắc xuất xứ, các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, rào cản kỹ thuật đối với thương mại, đầu tư, sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ, thương mại và phát triển bền vững. Đây là những nội dung có liên quan trực tiếp đến các ngành đòi hỏi tiêu chuẩn cao như thực phẩm, hải sản, nhà hàng – khách sạn và dịch vụ du lịch.

Bộ Công Thương cũng nhấn mạnh, việc kết thúc đàm phán mới là bước khởi đầu; trong thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn tất rà soát pháp lý và chuẩn bị cho việc ký kết, triển khai hiệp định theo lộ trình đã thống nhất. Với doanh nghiệp, đây là giai đoạn quan trọng để chuẩn bị năng lực tiếp nhận ưu đãi, từ cập nhật biểu thuế, quy tắc xuất xứ đến tiêu chuẩn chất lượng, môi trường và phát triển bền vững.

Theo bà Åshild Nakken, cơ hội thương mại mới chỉ là một phần của câu chuyện. “Hiệp định mở ra những cơ hội thương mại mới, nhưng thành công lâu dài vẫn sẽ tiếp tục phụ thuộc vào chất lượng, niềm tin và các mối quan hệ hợp tác bền chặt. Cùng các đối tác Việt Nam, chúng tôi mong muốn tiếp tục truyền cảm hứng về hải sản Na Uy, góp phần nâng cao hiểu biết và gia tăng sự yêu thích của người tiêu dùng đối với hải sản Na Uy, đặc biệt là cá hồi Na Uy”, bà chia sẻ.

Trong bức tranh rộng hơn, FTA Việt Nam - EFTA không chỉ tạo thêm một hành lang thương mại giữa Việt Nam và các nền kinh tế phát triển cao tại châu Âu. Với riêng hải sản Na Uy, hiệp định này có thể mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới, nơi ưu đãi thuế quan, tiêu chuẩn chất lượng và nhu cầu tiêu dùng hiện đại gặp nhau trên cùng một bàn ăn. Và với ngành du lịch Việt Nam, đó cũng là cơ hội để làm giàu thêm trải nghiệm ẩm thực - một trong những yếu tố ngày càng quan trọng trong hành trình chinh phục du khách.