Di chuyển xanh mở rộng chuỗi giá trị du lịch và ngành phương tiện Việt

Di chuyển xanh mở rộng chuỗi giá trị du lịch và ngành phương tiện Việt

Ngày 14/8, tại TP.HCM, Hiệp hội Ô tô, Xe máy, Xe đạp Việt Nam (VAMOBA) tổ chức hội thảo “Tương lai của di chuyển – Future Mobility”, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Xe hai bánh Việt Nam 2026.

Sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia, cơ sở đào tạo cùng các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực ô tô, xe máy, xe đạp, phương tiện điện, công nghệ và công nghiệp hỗ trợ. Từ nhiều góc nhìn, hội thảo cho thấy “tương lai của di chuyển” không còn là câu chuyện riêng của ngành sản xuất phương tiện, mà đang trở thành một phần quan trọng trong tiến trình chuyển đổi xanh, phát triển đô thị thông minh và nâng cao trải nghiệm tại các điểm đến.

Từ phương tiện đơn lẻ đến hệ sinh thái di chuyển

Một chiếc xe từng được nhìn nhận chủ yếu qua động cơ, thiết kế, công suất hay giá bán. Nhưng với phương tiện điện và phương tiện kết nối, giá trị của sản phẩm đang được mở rộng sang pin, năng lượng, hạ tầng sạc, phần mềm, dữ liệu, công nghệ điều khiển và dịch vụ sau bán hàng.

Theo VAMOBA, ngành phương tiện Việt Nam đang bước vào giai đoạn hình thành một chuỗi giá trị rộng hơn, trong đó các thành tố công nghệ và dịch vụ ngày càng liên kết chặt chẽ. Cạnh tranh vì thế không chỉ nằm ở năng lực sản xuất hay chất lượng của từng mẫu xe, mà còn phụ thuộc vào khả năng kết nối hạ tầng, đối tác, nền tảng số và những dịch vụ bổ trợ đi kèm.

Sự thay đổi này đặc biệt đáng chú ý đối với ngành du lịch. Khi nhu cầu khám phá điểm đến ngày càng cá nhân hóa, phương tiện di chuyển không đơn thuần làm nhiệm vụ đưa khách từ nơi này đến nơi khác. Xe điện đô thị, xe đạp điện, dịch vụ cho thuê phương tiện, nền tảng đặt xe và những mô hình chia sẻ phương tiện có thể trở thành một phần trực tiếp của hành trình trải nghiệm.

Ở góc độ điểm đến, một hệ thống di chuyển sạch, dễ tiếp cận và kết nối thuận tiện giữa sân bay, nhà ga, khách sạn, khu vui chơi và các điểm tham quan sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh du lịch. Bởi vậy, chuyển đổi của ngành phương tiện cũng đặt ra cơ hội để doanh nghiệp du lịch, công nghệ, vận tải và năng lượng tìm thấy những không gian hợp tác mới.

Thị trường phát đi tín hiệu chuyển dịch rõ ràng

Những thay đổi trong lựa chọn của người tiêu dùng đang phản ánh ngày càng rõ xu hướng điện hóa phương tiện.

Theo ông Chu Quang Thái, tổng nhu cầu phương tiện tại Việt Nam vẫn được duy trì, song cơ cấu sản phẩm đã có sự thay đổi đáng kể. Năm 2025, doanh số xe máy của các thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) đạt hơn 2,61 triệu chiếc, giảm 1,5% so với năm trước.

Trong khi đó, thị trường xe máy điện tăng nhanh. VinFast công bố doanh số năm 2025 đạt hơn 406.000 xe. Đối với thị trường ô tô, tỷ trọng xe thuần điện và xe hybrid được ông Thái dẫn chứng đã tăng từ 14% năm 2024 lên 28,7% trong chín tháng năm 2025.

Theo ông, các số liệu này cho thấy người tiêu dùng đang từng bước điều chỉnh lựa chọn và phương tiện điện ngày càng chiếm vị trí đáng kể trên thị trường.

Tuy nhiên, phía sau tốc độ tăng trưởng ấy là một bài toán không nhỏ. Phương tiện điện không chỉ là một sản phẩm cơ khí được thay đổi hệ truyền động. Một chiếc xe điện liên quan đồng thời đến phần mềm, phần cứng, pin, năng lượng, công nghệ điều khiển động cơ, dữ liệu vận hành và hạ tầng sạc. Vì vậy, việc một doanh nghiệp tự mình xây dựng toàn bộ hệ sinh thái là điều khó khả thi, nhất là đối với các đơn vị có quy mô vừa và nhỏ.

Thay vì theo đuổi mọi mắt xích, doanh nghiệp Việt cần xác định phần giá trị mà mình có thể làm tốt nhất: linh kiện, phần mềm, pin, trạm sạc, bảo trì, dữ liệu, phân phối hay dịch vụ vận hành. Khi các năng lực chuyên biệt được kết nối, hệ sinh thái mới có thể hình thành và tạo ra sức cạnh tranh dài hạn.

Ba điểm nghẽn của doanh nghiệp công nghệ

TS Nguyễn Hữu Phước Nguyên nhận định, quá trình phát triển những sản phẩm có hàm lượng khoa học, công nghệ cao, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện, đòi hỏi nguồn lực lớn, thời gian dài và sự tích lũy liên tục.

Theo ông, doanh nghiệp công nghệ hiện đối diện ba điểm nghẽn chính gồm nguồn vốn, nhân lực chất lượng cao và môi trường chính sách. Trong đó, vốn mạo hiểm cùng chính sách hỗ trợ, đồng hành theo từng giai đoạn phát triển có vai trò quan trọng đối với khả năng đưa sáng kiến từ phòng nghiên cứu ra thị trường.

Thực tế, một ý tưởng công nghệ có thể cần nhiều năm thử nghiệm trước khi trở thành sản phẩm thương mại. Nếu thiếu nguồn tài chính dài hạn, đội ngũ kỹ thuật phù hợp và cơ chế thử nghiệm, doanh nghiệp khó vượt qua khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.

Ở góc độ ngành xe hai bánh điện, ông Vũ Trọng Thanh cho rằng doanh nghiệp cần tập trung củng cố năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm và chiến lược phát triển bền vững. Đây là những nền tảng để doanh nghiệp, nhất là các đơn vị quy mô nhỏ, từng bước nâng cao năng lực và tham gia thị trường xe điện.

Quan điểm này cũng gợi ra một yêu cầu quan trọng: chuyển đổi xanh không thể chỉ dựa vào tốc độ ra mắt sản phẩm. Uy tín thương hiệu, tiêu chuẩn an toàn, độ bền, khả năng bảo hành và chất lượng dịch vụ sau bán hàng mới là những yếu tố quyết định niềm tin của người sử dụng.

Với lĩnh vực du lịch, yếu tố tin cậy càng có ý nghĩa khi phương tiện được khai thác theo mô hình cho thuê, chia sẻ hoặc phục vụ khách tại điểm đến. Một trải nghiệm di chuyển xanh chỉ thực sự có giá trị khi đi cùng sự an toàn, thuận tiện và khả năng hỗ trợ người dùng trong suốt hành trình.

Kết nối nguồn lực cho “Future Mobility 2030”

Tại hội thảo, các diễn giả tập trung thảo luận về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, công nghệ và năng lượng mới, đồng thời phân tích cơ hội phát triển của ngành xe hai bánh. Trong đó, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý, chuyên gia, cơ sở đào tạo và các tổ chức trong ngành được xác định là một yêu cầu quan trọng.

Nhân dịp này, VAMOBA công bố thành lập Văn phòng đại diện tại TP.HCM, định hướng trở thành đầu mối kết nối hiệp hội với cộng đồng doanh nghiệp, đối tác, cơ quan quản lý và các tổ chức tại khu vực phía Nam.

Hiệp hội cũng phát động chương trình “VAMOBA Future Mobility 2030”, hướng tới kết nối doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức đào tạo và đối tác công nghệ để nghiên cứu, chia sẻ và thúc đẩy các giải pháp cho ngành phương tiện Việt Nam.

Theo định hướng của chương trình, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực sẽ là những trụ cột trọng tâm trong những năm tới. Tầm nhìn đến năm 2030 cũng đặt ra cách tiếp cận dài hạn hơn: doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng một sản phẩm hoàn chỉnh mà cần tìm được vị trí của mình trong mạng lưới công nghệ, năng lượng, dữ liệu và dịch vụ đang hình thành quanh ngành phương tiện.

Bên cạnh các phiên thảo luận chuyên môn, VAMOBA thực hiện ký kết hợp tác với các đối tác trong đào tạo, công nghệ, phát triển thị trường và công nghiệp hỗ trợ. Theo hiệp hội, hoạt động này nhằm mở rộng cơ hội hợp tác, đưa nguồn lực và công nghệ mới đến gần hơn với doanh nghiệp Việt Nam.

Từ góc nhìn du lịch, tương lai di chuyển xanh sẽ không chỉ được đo bằng số lượng xe điện bán ra. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng hình thành những hành trình ít phát thải, kết nối thuận tiện và thân thiện hơn với môi trường.

Khi phương tiện, năng lượng, dữ liệu và dịch vụ được kết nối trong một hệ sinh thái thống nhất, ngành phương tiện có thể trở thành một cấu phần quan trọng của điểm đến thông minh. Đó cũng là lúc chiếc xe không còn đơn thuần là sản phẩm công nghiệp, mà trở thành mắt xích tạo nên chất lượng sống đô thị và trải nghiệm du lịch trong tương lai.